Sau khi giao hội các diễn viên, gánh hát được thành lập, lấy tên là Đồng Nữ Ban, nhằm mục đích làm nơi tụ hợp, khơi dậy dân chúng chống chọi công khai, hợp pháp trên sân khấu, chống lại sự cấm đoán tự do ngôn luận, tự do tư tưởng của chế độ thực dân Pháp và bọn tay sai của chúng. Bên cạnh đó, giáo dục tinh thần yêu nước, chiến đấu chống ngoại xâm cho quần chúng và vận động tài chính cho cách mạng.
 |
Gánh hát Đồng Nữ Ban. |
Một số đảng viên được đưa vào gánh hát Đồng Nữ Ban để lãnh đạo chính trị và tư tưởng như: Cô Trần du hoc italia Ngọc Viện (Ba Viện) rất được đồng chí Tôn Đức Thắng tin, giao làm bầu gánh kiêm thầy tuồng; anh Trần Văn Hòe (Ba Hòe) đảm đương quản lý; Trần Văn Giai (Ba Giai) gánh vác chính trị tư tưởng; Trần Văn Trương phụ trách an ninh thứ tự; Nguyễn Tri Khương, Trần Thị Ớt, Trần Thị Trác, Trần Thị Tước, Hà Thị Lan (Sương) cũng tham dự lãnh đạo, cùng các cô, các chị tiến bộ ra nhập gánh hát: Trần Thị Lai, Trần Thị Lợi, Trần Thị Cẩm, Trần Thị Cưu, Trần Thị Nhàn…
Gánh hát còn được nhiều thân sĩ, trí thức tiến bộ yêu chuộng tự do hỗ trợ về tài chính và ý thức như: nhân sĩ Mai Bạch Ngọc; Nhà báo Diệp Văn Kỳ, Nguyễn Văn Bá; thầy thuốc Nhã, Năm Khương…
Do diễn viên toàn là nữ, còn rất trẻ (từ 17 - 21 tuổi), có những chị vừa rời ghế nhà trường, chưa từng biết ca hát hay tập tuồng và có chị do ảnh hưởng của sự thị phi phong kiến “xướng ca vô loại” nên thỉnh thoảng cũng còn tâm trạng dè dặt, lo âu…
Song nhờ sự lãnh đạo tư tưởng kịp thời của tổ chức Đảng, nên mỗi diễn viên tự xác định được đây là nhiệm vụ cách mạng, học ca hát là để phục vụ cách mạng. Được tường về mặt tư tưởng, vai trò, bổn phận của mình, mỗi người đều hăng hái phấn đấu để hoàn tất nhiệm vụ, với ý thức “Đảng giao nhiệm vụ nào phải hoàn thành nhiệm vụ ấy”.
Sau 6 tháng mài miệt tập luyện, vở Giọt lệ chung tình (Võ Đông Sơ - Bạch Thu Hà) được ra mắt khán giả. Võ Đông Sơ và Triệu Dõng là những nghĩa binh, hội tụ những tình nhân nước cùng nhau chống giặc ngoại xâm. Bạch Thu Hà là hạng khuê môn đài các, cũng tán đồng với hành động của chồng. Khi chồng hy sinh cho chính nghĩa thì Bạch Thu Hà quyết giữ vẹn lòng chung thủy với chồng, với những ý trung nhân nước.
Đây là một vở tuồng mang thuộc tính chính trị cao, nên việc xin phép nhà cầm quyền Pháp để trình diễn là cực kỳ khó khăn, phải dùng nhiều hình thức chống chọi và được các nhà trí thức tiến bộ yêu nước ủng hộ mới được đưa ra biểu diễn, là thắng lợi bước đầu rất quan yếu.
Điều bất thần khi ra mắt công chúng lần trước hết tại xã nhà (Vĩnh Kim) đã được bà con hưởng ứng nhiệt thành và ủng hộ cho gánh hát 270 đồng, là số tiền khá lớn lúc bấy giờ, để gánh hát tiếp chuyện hoạt động và du hoc korea ủng hộ cách mạng, đã động viên, động viên các thành viên trong gánh hát tiếp kiến hăng say tập luyện các vở tuồng tiếp theo.
Lần thứ hai, gánh hát biểu diễn tại xã Bình Trưng, đồng bào mua vé ủng hộ lên đến 300 đồng. Dù rằng thu được kết quả mỹ mãn, nhưng gánh hát cũng gặp rất nhiều khó khăn, trở lực, đặc biệt là sự phá hoại của địch. Chúng tổ chức cho bọn côn đồ du học mỹ tự túc xấp đá trên đường nhằm làm cản ngăn sự di chuyển của đoàn xe hay giả làm ma nhát phụ nữ để giựt tiền. Đồng chí Trần Văn Hòe đã đích thân tổ chức cọ, canh gác ngăn sự phá hoại của chúng.
Trong lần biểu diễn tiếp theo tại hí trường Thầy Năm Tú ở thị xã Mỹ Tho, được dân chúng nhân dân hân hoan đón nhận và hết lòng ủng hộ, nhưng địch cũng tìm mọi cách phá hoại. Chúng dùng mánh khoé bỉ ổi bằng cách cho người xông vào phòng hóa trang chọc ghẹo và đe dọa diễn viên. Trước tình hình đó, cô Ba Viện đã kêu gọi quần chúng tranh đấu gây áp lực, buộc chúng phải rút đi.
Tại Bến Tre, sự phá rối của địch còn táo bạo hơn. Khi ghe gánh hát vừa cập bến, bằng mánh khoé thô thiển, địch cho bọn côn đồ không mặc áo xống giả đi tắm, lảng vảng trước mũi ghe trêu ghẹo, làm chị em diễn viên hoảng sợ và thẹn phải chui vào ghe tránh mặt. Chúng bị đội tự vệ gánh hát can thiệp và dân chúng chiến đấu buộc phải rút lui.
Đến gần buổi biểu diễn, chúng tổ chức những thành phần bất hảo ném đá vào nhà hát và cướp giựt nhằm cản ngăn đêm biểu diễn. Trước tình hình đó, cô Ba Viện đến gặp tên quận trưởng chiến đấu, đòi tên quận trưởng phải can thiệp cho gánh hát được khai diễn.
Trước sự phản kháng mãnh liệt, buộc tên quận trưởng phải ra lệnh tăng cường trật tự bảo đảm cho buổi diễn được thành công.
Khi đến trình diễn tại Bến Cát (Thủ Dầu Một), thái độ của địch càng ngoan cố hơn. Đoàn ghe gánh hát vừa cập bến, chúng hăm dọa không cho dọn lên du hoc 1 nam rạp. Chúng dùng bọn tà ma, mật thám cản trở, bắt bớ không cho bán vé.
Trước áp lực của địch, gánh hát một mặt đương đầu, một mặt cử cô Ba Viện về Sài Gòn thưa lại với bác Tôn Đức Thắng và đề nghị nhân, sĩ, trí thức tiến bộ như Bác sĩ Nhã, Diệp Văn Kỳ, Nguyễn Văn Bá… cử một đoàn gồm 16 người đi trên 4 ô tô (có cả mật thám thiện cảm của ta) đến tận nơi can thiệp và bảo vệ cho gánh hát diễn xong mới trở về Sài Gòn.
Một điều hết sức khâm phục về tinh thần nghĩa vụ của chị Năm Quế. Trước khi chương trình biểu diễn sắp bắt đầu (tại Rạch Giá), chị Năm Quế bị cảm nặng, trong khi vai diễn này không ai có thể thay thế được. Chị đã gượng dậy, cụ biểu diễn. Sau khi hạ màn là lúc chị đuối sức, phải cho xe cấp cứu đưa về quê hương và chị đã trút hơi thở cuối cùng trong sự thương tiếc khôn xiết của gia đình, đồng nghiệp cùng bà con láng giềng.
Tại thủ Đức, gánh hát bị chính quyền địch cấm biểu diễn đêm đầu, nhưng với sự tranh đấu đầy lý lẽ, thuyết phục, buộc chúng phải cho biểu diễn trong sự hoan hỉ chào đón của khán giả. Buổi diễn vừa xong, thấy tình hình bất ổn do lính và cò có ý định bao vây lục soát, tổ chức gánh hát đã ra lệnh cất giấu tuốt tuột giấy tờ, tài liệu bí ẩn.
Quả nhiên, một vài giờ sau bị chúng bao vây đòi lục soát. Đồng chí Ớt và toàn thể gánh hát đương đầu không cho chúng lục soát. Hai đồng chí Hòe và Lưu bị chúng bắt giải về bót cảnh sát, với lý do gánh hát Đồng Nữ Ban làm chánh trị, tuyên truyền, xách động quần chúng. # Phá rối trật tự trị an.
Lúc này, toàn thể gánh hát dùng thế hợp pháp chiến đấu và nhờ nhóm trí thức tiến bộ can thiệp thả 2 đồng chí bị bắt nhưng không được. Nên tổ chức Đảng cho gánh hát tạm ngưng hoạt động, các diễn viên phân tán phòng ngừa địch nối bắt giam.
Sau khi thống nhất 3 tổ chức Đảng thành Đảng Cộng sản Việt Nam, các diễn viên, nhạc sĩ của du học sinh đức gánh hát đấu tham dự hoạt động cách mệnh, nhiều đồng chí đã dũng cảm hy sinh trên chiến trường cũng như trong nhà pha của đế quốc như: Đồng chí Trần Văn Giai, Trần Văn Trương, Trần Văn Hòe…
Tuy chỉ tồn tại và hoạt động biểu diễn trong một thời gian ngắn (năm 1927 - 1929), nhưng tập thể lãnh đạo và nhạc sĩ, diễn viên gánh hát Đồng Nữ Ban đã vượt mọi gian nguy để mang lời ca, tiếng hát phục vụ dân chúng, phục vụ cách mạng, góp phần vào sự nghiệp chống chọi phóng thích dân tộc trong những năm đầu thế kỷ XX.
Theo Ấp Bắc
|
0 comments Blogger 0 Facebook
Post a Comment