Nơi đất cao, trời thấp thamtuonglam

Gia tộc phú quý giữa mây mù   Nghề chạm bạc đã mang vinh hoa phú quý đến họ họ Lù ở thôn Đông Chứ 1, xã Ngán Chiên, huyện Xín Mần. Và đến lượt mình, lớp lớp các đời con cháu nguyện “sinh nghề tử nghiệp” để trả ơn tiên nhân.   Cả gia tộc cùng làm một nghề  Đứng ở trọng điểm xã Ngán Chiên nhìn xuống, có thể thấy hàng chục đỉnh đồi, núi lớn nhỏ lô nhô xếp tầng lên nhau. Ông Xìn Đức Việt, Phó chủ toạ UBND xã Ngán Chiên, khoe rằng, địa phương có hẳn một thôn toàn người giàu. Ông Việt đích thân dẫn phóng viên đến thôn Đông Chứ 1, nơi có gia tộc họ Lù sinh sống từ nhiều   iphone 4s toàn quốc   đời. Liên lạc ở Ngán Chiên rất tệ, đẵn vẫn là đường đất, nhiều đoạn bị nước suối cắt ngang chưa có cầu, xe máy lao xuống là chết máy, phải nhờ (thuê) dân bản địa khênh qua. Thế mà họ Lù ở thôn Đông Chứ 1 đã tự bỏ tiền làm một tuyến đường bê tông ra đến tận UBND xã. Tôi ghé vào ngôi nhà sàn khang trang trước tiên được dựng bằng gỗ nghiến bào bóng nhoáng. Ông Lù Sào Tin (63 tuổi) dáng người thuôn đang ngồi bên lò than hồng rực lửa, tay phải nắm một thanh sắt nhỏ gắn với khúc gỗ rỗng bịt kín hai đầu, hết kéo ra lại đẩy vào như người cầm cưa để tạo gió thổi than cháy nỏ; tay trái cầm chiếc kìm sắt kẹp một chén đất nung chứa những mảnh bạc vụn màu xám đục hơ trên lửa. Sau khi những mảnh bạc bị nung chảy, ông nâng chén lên trước ngực, phùng miệng lấy hơi rồi thổi bay lớp màng tro nổi lều phều trên bề mặt tạo ra những tia sáng như pháo bông đang cháy.   Các thành viên trong hụi họ Lù tự hào vì nghề truyền thống của gia đình   Người thợ chạm bạc lật một viên gạch đất đã khoét rãnh ở giữa, từ từ nghiêng chén rót bạc vào đó, trong nháy mắt, chất lỏng màu đỏ chuyển thành một thanh bạc thon như cây bút chì trắng muốt. Dội gáo nước cho hạ nhiệt, ông Tin cầm thanh bạc đặt lên một tảng sắt, cứ thế dùng búa nện thành một dây bạc dài thuồn thuột. “Từ dây bạc này, tôi có thể kéo thành sợi chỉ, sợi tóc nhờ tấm kẽm đục nhiều lỗ có kích cỡ khác nhau. Nhiều người học cả đời cũng không làm được kỹ thuật này đâu”, ông Tin khoe.   Ông Lù Sào Tin ghép các chi tiết bạc lại với nhau    Không để lỗi  Ông Tin bảo: "Thôn Đông Chứ 1 có 14 hộ thì tuốt đều là con cháu gia tộc họ Lù. Nghề chạm bạc đã có từ đời cụ nội tôi, đến lớp lớp các thế hệ con cháu nối tiếp, ai cũng giữ   iphone 4s giá rẻ   nghiệp tiên sư truyền lại". Những thành viên của họ họ Lù ở Đông Chứ 1 vẫn tự hào rằng, ở đâu có người Nùng thì ở đó có sản phẩm trang sức của gia đình mình chế tạo. Không chỉ dân buôn vàng bạc ở Hà Giang, mà các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Yên Bái, Cao Bằng, Lào Cai… cũng tìm đến đặt hàng. Người Nùng quan niệm, bạc là hiện thân của ái tình vĩnh cửu, cho nên, trong những đám cưới hỏi, trên người cô dâu có nhiều trang sức bằng bạc, từ chiếc khuy, đồng xu đính trên áo, đến bộ xà tích lúc lắc cạp quần, đôi lắc tay to như quai đồng hồ trên tay và 4 - 5 chiếc dây chuyền nhỏ to với những hình thù khác nhau lủng lẳng trước ngực… Mỗi họa tiết đều mang một ý nghĩa riêng, mô tả văn hóa của người Nùng từ nếp nghĩ đến sinh hoạt đời thường. Thí dụ, chim bồ câu tượng trưng cho khát vọng hòa bình; rồng - phượng tượng trưng cho cuộc sống vợ chồng hạnh phúc; đồng tiền biểu lộ ước muốn đổi đời và những dây chuyền ghép từ những mắt xích là hiện thân của tinh thần gắn kết cộng đồng… Ông Tin cho biết, một bộ trang sức của cô dâu phải mất từ 1 - 1,5 kg bạc trắng, tùy vào điều kiện của mỗi gia đình. Và đó cũng là số tiền mà nhà gái thách cưới nhà trai. “Đồ trang sức của họ tôi là thứ hàng độc nhất vô nhị, chẳng ai có thể nhái được. Bởi chúng tôi được tiên sư cha truyền lại hàng trăm khuôn đúc mang hình thù khác nhau, tinh xảo đến mức nhiều chi tiết phải soi kính lúp mới   iphone 4s   nhìn thấy. Và khoảng 90% họa tiết được đục, uấn, giũa, cắt và hàn… bằng tay. Có những đồ trang sức, chỉ cần lỗi một họa tiết, chúng tôi sẵn sàng đập bỏ và nung lại, tuyệt đối không bán hàng lỗi. Trong lề luật nghề nghiệp của dòng tộc quy định không ai được uống rượu trước và trong giờ làm việc”, ông Tin tiết lậu.   Họ Lù ở thôn Đông Chứ được thừa hưởng bộ khuôn đúc bạc quý ông cha để lại   Có lẽ, vì cảm mến tính tỉ mẩn và cầu toàn đầy nghĩa vụ đối với từng sản phẩm của thợ kim hoàn họ Lù mà người ta ưng vượt bao ngọn đồi, quả núi tìm đến vùng đất giữa mây mù đặt hàng. Tiền bạc, giàu sang được sinh ra từ đó. Vào ngày mồng 1 hàng tháng, gia tộc họ Lù lại giết lợn béo, dê đực, gà, ngan, ngỗng… bày mâm cao cỗ đầy gặp mặt các thành viên. Nếu nhìn thấy cuộc sống phong túc ấy, có nhẽ nhiều gia đình ở phố thị cũng thấy thèm thuồng.  Mơ ước một làng nghề  Nghề   iphone 4s toàn quốc giá rẻ   chạm bạc đã mang vinh hoa cho những người thợ kim hoàn họ Lù, nhưng để tạo ra những món đồ trang sức tinh xảo đến từng chi tiết nhỏ hơn cả hạt cát, nhấp nhánh ánh kim, họ đã cần lao nhọc mệt đến đổ mồ hôi, sôi nước mắt.   Bạc là vật trang hoàng bắt mắt nhất trong y phục của cô gái người Nùng   Ông Tin chia sẻ: Muốn nung những mảnh bạc vụn tan chảy và đổ thành một khối để chế tạo, người chạm bạc phải có được những hòn than cháy nỏ, lâu tàn và sinh nhiệt cao. Ở dưới xuôi, người ta dễ dàng mua than đá với giá bọt bèo, nhưng Ngán Chiên là   iphone 4s toàn quốc giá rẻ   xã “cùng trời”, đường đi hiểm trở, vận tải than lên để làm thì sạt nghiệp. Sống trên núi, dĩ nhiên phải lấy củi đốt than, nhưng chỉ những cây gỗ cứng mọc tít trên đỉnh Chiêu Lầu Thi cao hơn 2.000 m mới tạo ra chất than thượng hạng để nung bạc. Vào mùa hạ, trang sức bán chậm, khi quạ còn trốn sau đỉnh núi, ông Tin và người con trai Lù Văn Chưởng lại lục tục dậy, đeo trên người lủng lẳng cơm nắm, dao dựa, bạt ni lông… leo qua những con dốc dựng ngược lên đỉnh núi tìm cây chết khô xếp lại thành đống, sau đó đốt cháy thành than. Vì đường sá xa xôi, hai bố con phải lợp lều ngủ lại giữa rừng chờ sáng hôm sau đúc than vào bao tải vác xuống núi. Chuyện trượt chân ngã tóe máu là chuyện thường.   Với những người thợ chạm bạc ở thôn Đông Chứ 1, 24 giờ một ngày là quá ít. Bởi “làm bừa, làm ẩu để kiếm tiền là bất nhân, bất hiếu với thánh sư bao đời gìn giữ, phát triển nghề; giao hàng chậm là bất tín với khách hàng”. Vì vậy, họ bắt đầu công việc trước rạng đông và chỉ ngừng tay khi ánh trăng đã vượt lên đỉnh núi cao nhất.      Ông Tin và quờ thành viên trong họ họ Lù vẫn ngày ngày đợi khoảnh khắc được treo tấm bảng ghi dòng chữ “Làng nghề chạm bạc Đông Chứ 1" trước cổng thôn. Và, mong mỏi ấy sắp trở thành hiện thực khi chính quyền xã Ngán Chiên đang dốc sức hoàn thiện những thủ tục rốt cuộc để công nhận làng nghề chạm bạc tại địa phương.